(Image credit: Blizzard)
Een uitbreiding voor een online game klinkt tegenwoordig bijna gewoon. Er verschijnt een nieuw gebied, het maximale level gaat omhoog en een deel van de uitrusting waar spelers maanden voor gewerkt hebben wordt vervangen. Daarna begint de cyclus opnieuw. In 2007 voelde dat nog niet als een vast patroon. World of Warcraft was voor veel spelers geen game die elk paar jaar werd ingeruild, maar een plaats waar zij al sinds 2004 steeds beter de weg leerden kennen.
The Burning Crusade veranderde dat. De uitbreiding voegde Outland, twee nieuwe speelbare rassen, vliegende mounts, arena's, Jewelcrafting en een nieuw eindspel toe. Maar de belangrijkste verandering stond niet op de achterkant van de doos. Blizzard liet zien dat een levende online wereld niet hoefde te worden afgesloten om opnieuw te beginnen. De bestaande wereld kon blijven staan, terwijl het zwaartepunt vrijwel volledig naar een nieuw hoofdstuk verschoof.
De eerste reis door de Dark Portal was daardoor meer dan een laadscherm tussen twee gebieden. Spelers die jarenlang verspreid waren geraakt over Molten Core, battlegrounds, verzamelroutes en rustige uithoeken van Azeroth, stonden plotseling weer op bijna dezelfde plek. Aan de andere kant wachtte Hellfire Peninsula: rood, kapot, vol demonen en op de eerste dagen vooral vol andere spelers.
Dat gedeelde vertrekpunt maakte de lancering bijzonder. Iedereen moest weer ontdekken welke quests belangrijk waren, waar de ingang van een dungeon zat en welke vreemde groene uitrusting ineens beter bleek dan een moeizaam verdiend episch voorwerp. De uitbreiding maakte ervaren spelers tijdelijk weer beginners. Niet omdat hun kennis waardeloos was geworden, maar omdat de regels, routes en prioriteiten opnieuw moesten worden aangeleerd.
De belangstelling was enorm. The Burning Crusade verkocht volgens Blizzard bijna 2,4 miljoen exemplaren in de eerste 24 uur en ongeveer 3,5 miljoen in de eerste maand. Zulke cijfers vertellen niet hoe de uitbreiding speelde, maar wel hoeveel mensen tegelijk door diezelfde poort wilden stappen.
Outland bestond uit zeven hoofdgebieden en was op de kaart niet groter dan alles wat al in Azeroth lag. Toch voelde de wereld anders. Hellfire Peninsula hing als een gebroken stuk land in de ruimte. Zangarmarsh was blauw, nat en buitenaards. Nagrand bood juist open graslanden, terwijl Netherstorm bijna uit losse eilanden en paarse energie bestond. De gebieden sloten visueel sterk op elkaar aan, maar hadden elk een duidelijke eigen identiteit.
Ook Shattrath City veranderde de sociale indeling van het spel. Alliance en Horde kregen voor het eerst één belangrijk neutraal centrum in het nieuwe gebied. Daar stonden spelers van beide facties naast elkaar bij banken, portals en questgevers, zonder dat de oude tegenstelling verdween. De keuze tussen de Aldor en de Scryers gaf daar nog een extra laag aan: zelfs binnen dezelfde stad kon je andere beloningen, recepten en routes kiezen.
Outland was bovendien dichter ontworpen dan veel oude gebieden. Dungeons lagen in herkenbare groepen bij elkaar, reputaties leidden naar specifieke beloningen en vrijwel elke zone verwees door naar een volgende activiteit. Het resultaat was soms overzichtelijk en soms vermoeiend, maar zelden leeg.
De Blood Elves voor de Horde en de Draenei voor de Alliance werden snel twee van de herkenbaarste toevoegingen. Hun startgebieden waren kleurrijker en strakker opgebouwd dan veel oorspronkelijke zones, maar hun grootste invloed zat in de klassenverdeling. De Horde kreeg paladins en de Alliance kreeg shamans.
Dat lijkt nu een logische balanswijziging, maar destijds raakte het aan de identiteit van beide facties. Paladins en shamans waren niet alleen verschillende klassen; zij bepaalden ook groepsopstellingen, buffs en de manier waarop spelers over Alliance en Horde spraken. The Burning Crusade maakte de facties mechanisch iets gelijker, terwijl de nieuwe rassen het visuele en verhalende verschil juist groter maakten.
Vliegende mounts waren misschien wel het duidelijkste symbool van de uitbreiding. Op level 70 kon een speler opstijgen, over bergen heen vliegen en gebieden vanuit een hoek bekijken die eerder alleen voor ontwikkelaars leek te bestaan. Voor het eerst werd de wereld niet uitsluitend bepaald door wegen, bruggen en zorgvuldig geplaatste bergpassen.
Die vrijheid had ook een prijs. Een landschap dat vanaf de grond groot en gevaarlijk voelde, kon vanuit de lucht worden teruggebracht tot de kortste lijn tussen twee punten. Spelers konden gevechten overslaan, achter een questdoel landen en weer vertrekken. Vliegen maakte Outland indrukwekkender, maar zette ook een discussie in gang die bij latere uitbreidingen steeds terugkwam: hoeveel vrijheid kan een speler krijgen voordat de wereld zelf aan betekenis verliest?
Het eindspel veranderde minstens zo sterk. De oorspronkelijke versie van World of Warcraft stond bekend om raids voor veertig spelers. The Burning Crusade maakte Karazhan tot een raid voor tien spelers en bracht de belangrijkste grotere raids terug naar vijfentwintig. Dat maakte organiseren niet eenvoudig, maar wel haalbaarder voor meer guilds.
Tegelijk was de weg naar die raids lang. Heroic dungeons, reputatievereisten, attunement-quests en onderling afhankelijke questlijnen maakten voortgang tot een gezamenlijk project. Een guild had niet alleen goede spelers nodig, maar ook mensen die op ongeveer hetzelfde moment dezelfde sleutels, reputaties en toegang hadden verzameld.
Voor sommigen was dat precies de charme. Een raid begon niet bij de ingang, maar weken eerder in dungeons, op forums en in afspraken over wie wat nog moest voltooien. Voor anderen voelde het als administratie vermomd als avontuur. Beide ervaringen horen bij de herinnering aan The Burning Crusade.
De uitbreiding gaf spelers meer manieren om na level 70 bezig te blijven. Arena's maakten competitieve gevechten in teams van twee, drie of vijf spelers tot een eigen systeem. Heroic dungeons boden moeilijkere versies van bekende instances. Reputaties, badges, professions en later dagelijkse quests zorgden ervoor dat bijna elke avond een lijst met mogelijke doelen klaarstond.
Daarmee legde The Burning Crusade veel fundamenten voor het moderne MMO-eindspel. Er was altijd nog een upgrade, een reputatieniveau, een attunement, een arena-rating of een volgende raid. Dat gaf richting, maar veranderde spelen soms ook in onderhoud. De wereld wachtte niet alleen op ontdekking; zij vroeg om terugkerende aanwezigheid.
De fysieke uitgave van The Burning Crusade past prachtig in een verzameling. De doos, handleiding, discs en advertenties bewaren het moment waarop een uitbreiding nog als een groot PC-product in de winkel lag. Zoals we eerder schreven in Waarom fysieke PC-games nog steeds de moeite waard zijn, vertelt zo'n uitgave veel meer dan alleen welke bestanden geïnstalleerd moesten worden.
Toch kon die doos de oorspronkelijke ervaring nooit zelfstandig bewaren. De code op de discs had Blizzard-servers, een account en een actief abonnement nodig. Naarmate patches verschenen, veranderden klassen, quests, items en gebieden. De versie die spelers in januari 2007 betraden, bestond enkele maanden later al niet meer precies op dezelfde manier.
Dat maakt online games lastig te bewaren. Screenshots, video's, doosinhoud en patchnotities kunnen worden gearchiveerd, maar een levende wereld bestaat ook uit de gelijktijdige aanwezigheid van spelers, de economie van een server en de ongeschreven kennis van een community. Blizzard bracht die periode in 2021 gedeeltelijk terug met Burning Crusade Classic, maar zelfs een officiële heruitgave kan de onbekendheid, hardware, internetcultuur en sociale verhoudingen van 2007 niet volledig herstellen.
Ook daarom is de geschiedenis van WoW-emulatie meer dan een technisch zijverhaal. Zij laat zien hoeveel moeite spelers doen wanneer een online wereld wel herinnerd, maar niet meer rechtstreeks bezocht kan worden. Gamepreservatie begint soms bij een doos op de plank, maar bij een MMO eindigt zij nooit daar.
The Burning Crusade wordt vaak herinnerd om Illidan, Karazhan, Blood Elves, Nagrand en de eerste vlucht boven Outland. De grotere erfenis is minder zichtbaar. De uitbreiding maakte duidelijk dat World of Warcraft geen afgeronde wereld zou blijven, maar een reeks werelden boven op elkaar. Elk nieuw hoofdstuk kon groter, toegankelijker en spectaculairder worden, terwijl het vorige langzaam veranderde in geschiedenis.
Dat was spannend en soms pijnlijk. Spelers kregen nieuwe plaatsen om te ontdekken, maar leerden ook dat niets in een online wereld echt stil blijft staan. Uitrusting veroudert, ontmoetingsplaatsen lopen leeg en zelfs vertrouwde spelregels kunnen verdwijnen. Wat overblijft zijn de verhalen van de mensen die erbij waren, plus de fragmenten die zorgvuldig genoeg zijn bewaard.
De Dark Portal opende daarom niet alleen de weg naar Outland. Hij opende de weg naar het World of Warcraft dat we nu kennen: een spel dat blijft bestaan door voortdurend iets van zijn eerdere vorm achter zich te laten.
