(Illustratie: GamingPlanet.nl)
Microsoft draait de omstreden regels voor de Xbox One terug. De console hoeft discgames niet langer iedere 24 uur online te controleren en spelers mogen hun spellen weer uitlenen, verkopen, weggeven en inruilen zoals zij dat op de Xbox 360 gewend zijn.
De Xbox One ligt nog niet eens in de winkel, maar zijn oorspronkelijke licentiesysteem wordt nu al vervangen. Microsoft presenteerde de beperkingen als onderdeel van een moderne digitale bibliotheek. Veel spelers zagen vooral een console die iedere fysieke game veranderde in een toestemming die regelmatig opnieuw moest worden bevestigd.
Vandaag kiest Microsoft alsnog voor een eenvoudiger antwoord: wie een disc koopt, kan die disc gebruiken en doorgeven. Dat klinkt niet bijzonder vernieuwend. Na de afgelopen weken voelt het bijna revolutionair.
Microsoft onthulde de Xbox One in mei als een console die voortdurend met internetdiensten en de cloud samenwerkt. Op 6 juni publiceerde het bedrijf de concrete regels voor verbindingen en gamelicenties. Pas toen werd duidelijk hoe sterk ook fysieke spellen aan dat systeem zouden worden gekoppeld.
Een disc zou vooral dienen om de game snel op de harde schijf te installeren. Daarna werd een digitale kopie aan de console en het account gekoppeld. Dat had een aantrekkelijk voordeel: de speler hoefde de disc niet meer in de lade te plaatsen en kon na het aanmelden ook vanaf een andere Xbox One bij de eigen bibliotheek.
Daar stond een online controle tegenover. Op de primaire console kon maximaal 24 uur offline worden gespeeld. Wie op een andere Xbox One toegang zocht tot zijn bibliotheek, moest ieder uur opnieuw verbinding maken. Na het verlopen van die periode werden games geblokkeerd totdat de console weer contact had gemaakt. Televisie, Blu-ray en DVD bleven dan wel werken.
De Xbox One zou dus niet letterlijk iedere seconde online hoeven zijn. In de praktijk moest hij wel regelmatig bewijzen dat de speler de game nog mocht gebruiken. Het verschil tussen “always online” en “eens per dag verplicht online” bleek voor veel spelers ongeveer even geruststellend als het verschil tussen iedere nacht en slechts zes nachten per week gewekt worden.
De grootste verandering zat niet in het installeren van games, maar in wat daarna met de disc gebeurde. Op de Xbox 360 is een disc een zelfstandig exemplaar. Je kunt hem meenemen naar een vriend, uitlenen, verkopen of inruilen. De ontvanger heeft daarvoor geen toestemming van Microsoft of de uitgever nodig.
Onder het oorspronkelijke Xbox One-model zouden uitgevers bepalen of discgames mochten worden doorverkocht. Inruilen kon alleen via deelnemende winkels. Microsoft zei zelf geen platformvergoeding te vragen, maar een uitgever mocht ondersteuning voor wederverkoop weigeren of commerciële voorwaarden aan winkels stellen.
Een game aan een vriend geven kon eveneens alleen wanneer de uitgever dat toestond. Die vriend moest minimaal dertig dagen op de vriendenlijst staan en ieder exemplaar kon maar één keer worden overgedragen. Uitlenen en verhuren zouden bij de lancering helemaal niet beschikbaar zijn.
Daarmee veranderde de aard van de aankoop. De disc bleef een fysiek voorwerp in handen van de speler, maar de belangrijkste gebruiksrechten werden softwarefuncties onder beheer van het platform en de uitgever.
Je kon de doos vasthouden, het schijfje bekijken en hem zelfs plechtig aan iemand overhandigen. Of die ander er vervolgens iets mee mocht doen, bleef een vraag voor de servers.
Het oorspronkelijke plan was niet uitsluitend gebouwd om spelers dwars te zitten. Microsoft probeerde eigenschappen van digitale downloads en fysieke verkoop te combineren.
Na installatie zou een discgame zonder disc kunnen starten. De volledige bibliotheek kon op iedere Xbox One worden geopend door met het eigen account aan te melden. Iedereen op de thuisconsole kreeg toegang tot de games en maximaal tien familieleden konden vanaf andere consoles een gedeelde bibliotheek gebruiken.
Dat familieplan was ongewoon ruim. Microsoft beschreef een situatie waarin een familielid bij een vriend niet alleen één meegebrachte game kon spelen, maar toegang kreeg tot de hele gedeelde collectie. Tegelijk konden de eigenaar en één familielid uit die bibliotheek spelen.
Dit waren bruikbare ideeën. Een speler hoefde geen stapel discs mee te nemen en een beschadigd schijfje was na installatie minder belangrijk. De console kon downloads, patches en toegang automatisch beheren.
Het probleem was dat Microsoft deze voordelen niet als keuze naast traditioneel discbezit aanbood. De fysieke game werd in hetzelfde digitale licentiesysteem getrokken. Om de disc niet meer nodig te hebben, moest ook de vrijheid verdwijnen om die disc zonder toestemming door te geven.
Gemak en controle werden als één pakket geleverd. Spelers bleken vooral te vragen waarom zij het tweede moesten accepteren om het eerste te krijgen.
Tijdens de E3 maakte Sony duidelijk dat de PlayStation 4 geen verplichte online controle voor offline games zou gebruiken en fysieke spellen gewoon konden worden uitgeleend of verkocht.
Daarna publiceerde Sony een instructievideo over het delen van PS4-games. De volledige uitleg bestond uit één persoon die een game aan een ander gaf. “Thanks,” zei de ontvanger. Einde handleiding.
Het grapje werkte omdat Microsoft voor dezelfde handeling inmiddels meerdere regels, voorwaarden en uitzonderingen nodig had. Wat ooit een vanzelfsprekend onderdeel van een disc was, werd ineens een concurrerende producteigenschap.
De tegenstelling maakte het voor Microsoft moeilijk om de discussie nog over cloudfuncties en een digitale toekomst te laten gaan. Spelers hoorden vooral dat de ene console regelmatig toestemming nodig had en de andere niet.
Ook de uitleg vanuit Microsoft hielp nauwelijks. Het bedrijf bleef benadrukken wat het verbonden model mogelijk maakte, terwijl de vragen steeds eenvoudiger werden. Kan ik een game meenemen? Kan ik hem uitlenen? Werkt mijn console wanneer internet lang wegvalt?
Wanneer een antwoord op “mag ik mijn eigen disc aan iemand geven?” een beleidsdocument nodig heeft, is het misschien niet de speler die moeite heeft de toekomst te begrijpen.
Don Mattrick, president van Microsofts Interactive Entertainment Business, kondigt vandaag aan dat de regels worden gewijzigd. Na een eenmalige installatie van het systeem is voor discgames geen internetverbinding meer vereist. De controle om de 24 uur verdwijnt.
Discgames kunnen worden ingeruild, uitgeleend, verkocht, weggegeven en verhuurd zoals dat nu op de Xbox 360 gebeurt. Er komen geen Xbox One-beperkingen op het gebruik of de overdracht van het fysieke exemplaar. Ook de aangekondigde regiobeperkingen verdwijnen.
Wie een game digitaal via Xbox Live koopt, kan die eveneens offline spelen. Digitale downloads kunnen alleen niet worden doorverkocht of met het oorspronkelijke familieplan worden gedeeld.
Bij fysieke games keert bovendien een bekende handeling terug: de disc moet in de lade zitten om te spelen. Dat is minder comfortabel dan Microsofts eerste plan, maar het maakt het bewijs van bezit weer lokaal en overdraagbaar. Wie de disc heeft, kan de game starten. Wie hem aan iemand anders geeft, geeft ook de mogelijkheid om te spelen door.
Microsoft verliest daarmee een deel van zijn nieuwe digitale model. Spelers krijgen iets terug wat tot vorige maand nauwelijks als functie hoefde te worden aangekondigd.
Deze discussie gaat verder dan één online controle. Microsoft heeft laten zien hoe eenvoudig een fysieke game in een beheerde digitale licentie kan veranderen.
De speler koopt nog steeds een doos en een disc bij een winkel. Toch kan het platform bepalen hoe vaak de game contact moet maken, bij welke winkels hij mag worden ingeruild, aan wie hij kan worden gegeven en hoeveel overdrachten zijn toegestaan. De zichtbare vorm van het product blijft fysiek terwijl de feitelijke zeggenschap naar de accountinfrastructuur verhuist.
Dat is belangrijk omdat fysieke media vaak als bescherming tegen digitale afhankelijkheid worden gezien. Een disc helpt alleen wanneer de software erop zelfstandig bruikbaar blijft of ten minste als blijvend bewijs van toegang functioneert. Wanneer een server iedere dag toestemming moet geven, bewaart de disc vooral data en geen zekerheid.
Microsoft draait het systeem terug voordat de console verschijnt. Daardoor wordt het oorspronkelijke model geen werkelijkheid voor consumenten. Het voorstel heeft wel duidelijk gemaakt dat de grens tussen een gekocht exemplaar en een tijdelijke licentie niet door de vorm van het product wordt bepaald.
Een schijfje kan in een doos zitten en toch hetzelfde gedrag vertonen als een download die aan een account vastzit.
Microsoft schrijft dat het de reacties, opmerkingen en directe feedback van spelers heeft gehoord. Het bedrijf erkent dat vrij uitlenen, delen en doorverkopen belangrijk zijn en dat mensen offline willen kunnen spelen zolang zij dat zelf nodig vinden.
Dat maakt deze ommekeer tot meer dan een aanpassing van een impopulaire functie. Een groot platform probeerde de standaardregels voor fysieke consolegames te herschrijven. Spelers maakten vervolgens duidelijk dat zij die regels niet als onvermijdelijke vooruitgang accepteerden.
De digitale toekomst verdwijnt niet. Xbox One-games zullen op de releasedag als download beschikbaar zijn en Microsoft blijft geloven in cloudfuncties en verbonden systemen. Het verschil is dat de fysieke keuze nu weer werkelijk een andere keuze wordt.
Wie digitaal koopt, kiest de voordelen en beperkingen van een accountlicentie. Wie een disc koopt, houdt een exemplaar dat zonder dagelijkse toestemming werkt en aan een ander kan worden overgedragen.
Of Microsoft het verloren vertrouwen voor de lancering volledig kan herstellen, moet nog blijken. De console heeft in ieder geval vóór zijn eerste verkoop een zeldzame systeemupdate gekregen: niet voor de hardware, maar voor het idee wie na aankoop de baas over een game hoort te zijn.
Vandaag is het antwoord weer iets eenvoudiger.
Degene met de disc.
Bronnen: Xbox Wire: Your Feedback Matters, Xbox Wire: How Games Licensing Works on Xbox One, Xbox Wire: Xbox One A Modern Connected Device, PlayStation: Official PlayStation Used Game Instructional Video.
