De geschiedenis van de PC laat zich lastig in nette generaties verdelen. Bij consoles kun je vaak nog vrij duidelijk aanwijzen waar een tijdperk begint en eindigt, maar op de PC schuiven verschillende tijdlagen voortdurend over elkaar heen. Een DOS-game uit de jaren tachtig, een point-and-click-adventure op cd-rom uit de jaren negentig en een moderne downloadgame op Steam horen allemaal bij hetzelfde platform, terwijl de praktijk eromheen totaal anders kan aanvoelen.

De vroege IBM PC en compatibles waren bovendien niet vanzelfsprekend bedoeld als spelmachine. Toch ontstonden juist daar de lijnen die voor PC-gaming belangrijk zouden blijven: uitbreidbaarheid, losse onderdelen, andere videokaarten, andere geluidsoplossingen en een gebruiker die soms zelf moest uitzoeken waarom iets wel of juist niet werkte. PC-gaming kreeg daardoor al vroeg iets eigenzinnigs. Het was minder "stop cartridge in console en druk op start" en vaker een mengsel van nieuwsgierigheid, handleidingen, configuratie en geduld.

In de DOS-jaren hoorde dat puzzelwerk er bijna vanzelf bij. Geheugenbeheer, geluidsinstellingen en verschillende grafische standaarden bepaalden mee hoe een game werd ervaren. Voor de ene speler was een PC-game een sobere EGA- of VGA-release op floppy, voor de ander een luxere cd-romuitgave met gesproken tekst, extra muziek en een dikke papieren handleiding. Dat verschil in uitvoeringen blijft een groot deel van de charme van het platform: de PC-geschiedenis zit niet alleen in de software, maar ook in de vele kleine technische en fysieke varianten eromheen.

Vanaf de jaren negentig groeide de PC steeds sterker uit tot een plek waar genres zich konden verbreden of zelfs echt thuis konden voelen. Strategie, simulatie, managementgames, avonturenspellen, online roleplaying en later ook moddable shooters en open werelden kregen op de PC extra ruimte. Toetsenbord en muis speelden daarin een rol, maar ook de openheid van het platform. Spelers konden bestanden bewaren, patches installeren, uitbreidingen toevoegen, savegames kopieren en jarenlang met dezelfde game blijven rommelen.

Die openheid had ook een duidelijke keerzijde. Juist omdat een PC geen vaste doos met altijd dezelfde onderdelen is, veroudert de context rond games snel. Besturingssystemen veranderen, drivers verdwijnen, beveiligingen raken in onbruik en online lagen worden belangrijker. Een oude console met cartridge kan soms na decennia nog verrassend direct starten; een oude PC-game vraagt vaker om kennis van de oorspronkelijke omgeving. Daarom hoort preserveerwerk op de PC bijna altijd samen te gaan met documentatie: welke editie was het, welke patch werkte, welke hardware of welke tool was nodig?

Dat maakt de PC tegelijk rommelig en rijk. Het platform heeft geen enkel zuiver beginpunt en ook geen keurige rechte lijn, maar juist dat maakt het zo interessant. De geschiedenis van PC-gaming bestaat uit beige kasten, grote dozen, shareware, LAN-avonden, drivers op floppy, cd-rommappen, downloadaccounts, mods, fanpatches en spelers die dingen werkend hielden lang nadat een fabrikant alweer verder was gegaan. Wie de PC wil begrijpen, kijkt dus niet alleen naar beroemde games, maar ook naar installatieroutines, handleidingen, geluidskaarten, savebestanden en de cultuur van zelf uitzoeken.

• Lees verder over de eerste PC-game en waar het verhaal van PC-gaming eigenlijk begint
• Lees hoe oude PC-games op moderne Windows-systemen opnieuw bruikbaar worden gemaakt
• Bekijk het bredere overzicht van retro PC-games en PC big boxes
• Bekijk alle PC-artikelen in het blog