(Illustratie: GamingPlanet.nl)
StarCraft II kwam niet zachtjes binnen. Een week na de release meldde Blizzard dat Wings of Liberty al meer dan 1 miljoen keer was verkocht binnen 24 uur, en zelfs 1,5 miljoen keer aan het einde van dag twee. Voor PC-gaming in 2010 was dat geen gewoon succesje, maar een moment waarop de hele markt even rechtop ging zitten.
Het mooie aan zo'n lancering is dat je er twee verhalen tegelijk in ziet. Aan de ene kant is dit gewoon een groot gamesucces: een langverwachte RTS van een studio met enorme naam, een fanbasis die er jaren op zat te wachten, en dozen die op releaseweek echt de winkels uit verdwenen. Aan de andere kant zie je hier ook al heel duidelijk waar de PC-markt naartoe bewoog: fysieke uitgaven bleven belangrijk, maar de echte sleutel lag steeds vaker bij Battle.net, accountkoppeling en online activatie.
Toen StarCraft II: Wings of Liberty eind juli 2010 verscheen, hing er al jaren verwachting omheen. Het origineel uit 1998 was niet zomaar een bekende RTS, maar een van die PC-games die competitief spel, modding en LAN-herinneringen in elkaar hadden geschoven tot iets dat veel groter werd dan alleen een doos in de kast.
Bij de opvolger kwam daar nog iets bij: Blizzard stond toen op een punt waarop bijna elke release aanvoelde als een evenement. Geen routineklus, geen stille midweeksituatie, maar echt zo'n week waarin hardwarefora, gamewinkels, fansites en vriendengroepen ineens allemaal over dezelfde game spraken.
Dat de game vervolgens door de grens van 1 miljoen verkopen binnen 24 uur ging, en binnen 48 uur op 1,5 miljoen uitkwam, maakte vooral duidelijk hoe groot PC-gaming nog steeds kon zijn wanneer een release het moment echt pakte. Blizzard noemde het zelf de grootste PC-game launch van 2010 en de snelst verkopende strategiespelrelease ooit. Dat klinkt als marketingtaal, maar de cijfers erachter waren stevig genoeg om die borstklopperij te dragen.
Wat deze release achteraf extra interessant maakt, is dat StarCraft II precies op een overgangsmoment zat. In 2010 waren fysieke PC-games nog heel normaal. Je kocht een doos, je zette die in de kast, en voor veel spelers hoorde dat tastbare deel nog steeds echt bij de hobby.
Maar die doos was niet langer het hele verhaal. De game draaide om een gekoppeld Battle.net-account, online authenticatie en een ecosysteem dat veel verder ging dan alleen de disc of installatiemedia. Je had dus wel een fysiek product in handen, maar de volledige toegang begon steeds duidelijker te leunen op een platformlaag daarachter.
Precies daardoor voelt StarCraft II nu als een markeerpunt. Niet omdat het de eerste PC-game met activatie was, maar omdat het een van de grootste was. Het liet zien dat spelers best bereid waren die nieuwe werkelijkheid te accepteren, zolang de game zelf maar sterk genoeg was.
Hoge verkoopcijfers vertellen meestal maar een deel van het verhaal. Ze zeggen dat de belangstelling groot was, dat marketing werkte en dat een merk genoeg gewicht had om mensen op dag een mee te krijgen. Ze zeggen minder vaak wat er onderweg veranderde in de manier waarop spelers hun software gebruikten of "bezaten".
Bij StarCraft II zie je dat wel. Dit was nog duidelijk een tijdperk van doosjes, handleidingen, retailers en midnight launches, maar tegelijk ook een tijdperk waarin de software zelf steeds minder los stond van de account erachter. De fysieke uitgave bleef bestaan, alleen werd zij al langzaam een toegangsbewijs tot een groter digitaal systeem.
Voor verzamelaars en liefhebbers van big box PC-games is dat precies waarom zulke releases interessant blijven. Ze horen nog bij de tastbare traditie van PC-gaming, maar ze laten al zien hoe die traditie begon te verschuiven. Niet abrupt, wel onmiskenbaar.
Er zat nog een tweede betekenislaag in deze lancering. In de jaren rond 2010 kreeg je geregeld het verhaal te horen dat de klassieke RTS zijn beste tijd wel had gehad, of dat de PC als hoofdplatform voor grote releases steeds minder vanzelfsprekend werd. StarCraft II gaf daar een vrij hard antwoord op.
Niet elk genre hoefde ineens consoleachtig te worden om miljoenen spelers te trekken. Niet elke grote release hoefde om een open wereld, een grimmige third-person camera of een jaarlijkse franchise heen te draaien. Soms wilden mensen gewoon een goede strategy game op de PC, met muis, toetsenbord en een heel serieus gezicht terwijl ze veel te laat nog "even een potje" zouden doen.
Dat gevoel is een deel van waarom dit nieuwsbericht ook nu nog lekker werkt. Het gaat niet alleen over een cijfer uit 2010, maar over een moment waarop de PC nog eens luid liet horen dat hij helemaal niet van plan was een bijrol te spelen.
Twintig jaar geleden keek bijna niemand bij zo'n release meteen door naar preservatie, accountafhankelijkheid of de houdbaarheid van digitale infrastructuur. Inmiddels doen we dat wel, en terecht. Grote PC-games uit deze periode zijn vaak nog speelbaar, maar steeds minder volledig te begrijpen zonder de diensten, patches en platforms eromheen.
Dat maakt StarCraft II geen zwak voorbeeld van digitaal gamebezit. Het maakt het juist een goed voorbeeld van hoe de overgang verliep: niet van doos naar download in een rechte lijn, maar via hybride releases waarin beide werelden tegelijk bestonden.
En misschien is dat wel de leukste les van deze launch. De toekomst van PC-gaming begon niet pas toen de dozen verdwenen. Zij begon al toen de dozen nog gewoon in de schappen stonden, maar de echte toegang allang via het account erachter liep.
Bronnen: Blizzard: StarCraft II biggest PC game launch of 2010 en GameSpot: StarCraft II deploys 1.5 million in 48 hours.
