(Image credit: Microsoft / Mojang)
De geruchten van vorige week blijken te kloppen. Microsoft heeft vandaag bekendgemaakt dat het een overeenkomst heeft gesloten om het Zweedse Mojang over te nemen, inclusief Minecraft en de rechten die daarbij horen. Met de deal is 2,5 miljard dollar gemoeid. Als de gebruikelijke controles en goedkeuringen geen roet in het eten gooien, moet de overname later dit jaar worden afgerond.
Dat is een absurd bedrag voor een studio die nog maar enkele jaren geleden vooral bekendstond om een hoekig PC-spel waarin de eerste nacht vaak eindigde in een gat in de grond. Toch koopt Microsoft hier niet zomaar een game. Het koopt een merk, een gemeenschap, een ontwikkelplatform, een enorme hoeveelheid zelfgemaakte werelden en waarschijnlijk ook het enige digitale product waarbij een blok aarde met een serieus gezicht als bouwmateriaal kan worden verkocht.
Voor spelers is de eerste vraag ondertussen eenvoudiger: wat gaat Microsoft met Minecraft doen?
Minecraft begon in 2009 als een klein en opvallend project van Markus “Notch” Persson. De graphics leken zelfs toen al uit een andere tijd te komen. Er was geen uitgebreid verhaal, geen zorgvuldig geregisseerde campagne en geen stoere soldaat die vanaf de hoes ernstig naar een explosie keek.
Je kreeg blokken.
Daarmee bleek opvallend veel mogelijk. Spelers groeven gangen, bouwden huizen, maakten machines van redstone en veranderden complete landschappen omdat één heuvel net een blok te ver naar links stond. De game groeide via mond-tot-mondreclame, YouTube-video's, mods, eigen servers en mensen die enthousiast aan anderen probeerden uit te leggen waarom ze tot drie uur 's nachts virtuele steenkool hadden gezocht.
Microsoft noemt Minecraft inmiddels een van de populairste games ter wereld. Volgens de aankondiging is de PC-versie sinds 2009 meer dan honderd miljoen keer gedownload. Op de Xbox 360 alleen zouden spelers in de afgelopen twee jaar samen meer dan twee miljard uur hebben gespeeld.
Dat zijn geen cijfers van een klein indie-experiment meer. Dat zijn cijfers waarbij zelfs Microsoft een rekenmachine pakt.
Na afronding van de deal wordt Mojang onderdeel van Microsoft Studios, waar ook de teams en merken achter onder meer Halo, Forza en Fable onder vallen. Microsoft wijst vooral op zijn ervaring met cloudtechniek, mobiele apparaten en online verbindingen. Daarmee zouden werelden groter en sneller kunnen worden en zouden spelers gemakkelijker met elkaar in contact kunnen komen.
Dat klinkt keurig in een persbericht. Het echte bezit van Minecraft laat zich alleen niet zo gemakkelijk in een mapje op een server zetten.
De waarde van de game zit voor een belangrijk deel bij de spelers. In de gebouwen die nooit door Mojang zijn ontworpen. In mods die functies toevoegen waar de officiële versie nog niet aan was toegekomen. In survivalservers met eigen regels, avonturenkaarten, texture packs, YouTube-kanalen en kinderen die inmiddels beter met blokken bouwen dan sommige gemeenten met echte woonwijken.
Microsoft koopt de naam, de code en het recht om over de commerciële toekomst te beslissen. Het koopt niet automatisch het vertrouwen van iedereen die Minecraft groot heeft gemaakt.
Dat Microsoft eigenaar van Minecraft wordt, roept meteen de vraag op of de game uiteindelijk vooral een Xbox- en Windows-product wordt. Minecraft is immers niet alleen beschikbaar op de PC en Xbox. De game wordt ook verkocht voor PlayStation, iOS en Android.
Microsoft probeert die onrust direct weg te nemen. Het bedrijf zegt Minecraft beschikbaar te willen houden op alle platforms waarop de game vandaag bestaat: PC, mobiele apparaten, Xbox en PlayStation. Mojang noemt daarnaast expliciet de PC- en Mac-versies, Xbox 360, Xbox One, PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita, iOS en Android.
Dat is een belangrijk antwoord, al is het nog geen levenslange garantie die in obsidian is uitgehakt. Microsoft kan niet voorspellen wat andere platformhouders later besluiten en er is nog niets bekend over toekomstige Minecraft-games of nieuwe uitbreidingen.
Voorlopig hoeven PlayStation-spelers hun blokken dus niet in verhuisdozen te stoppen.
De overname betekent ook het einde van de huidige leiding van Mojang. Markus Persson, Carl Manneh en Jakob Porsér vertrekken zodra de deal is afgerond. De meeste andere medewerkers blijven naar verwachting voorlopig bij de studio.
Vooral het vertrek van Notch zal veel spelers raken. Hij is niet alleen de oorspronkelijke maker van Minecraft, maar werd door de groei van de game ook onbedoeld een publieke vertegenwoordiger van onafhankelijke gameontwikkeling. Iedere uitspraak werd besproken alsof hij niet gewoon iets op internet had gezet, maar vanaf een balkon het beleid voor alle kleine ontwikkelaars had afgekondigd.
Persson legt vandaag uit dat de verkoop voor hem niet in de eerste plaats over geld gaat. De druk van een bedrijf en game met wereldwijde betekenis is hem te veel geworden. Hij ziet zichzelf liever als programmeur die kleine experimenten maakt dan als het gezicht en de bestuurder van een internationaal fenomeen.
Dat is ergens begrijpelijk. Een game beginnen omdat je graag systemen bouwt is iets anders dan wakker worden als meerderheidsaandeelhouder van een bedrijf waarvoor Microsoft 2,5 miljard dollar overheeft. Op een bepaald moment bestaat je inventaris niet meer uit hout, steen en ijzer, maar uit advocaten, contracten en mensen die “strategische synergie” zeggen zonder daarna te lachen.
Minecraft past opvallend goed bij de richting die Microsoft onder topman Satya Nadella kiest. De game is actief op computers, consoles, tablets en telefoons. Spelers maken zelf inhoud, spelen samen en blijven vaak jarenlang terugkomen. Microsoft noemt Minecraft daarom niet alleen een gamefranchise, maar ook een openwereldplatform.
Voor Xbox is de aantrekkingskracht duidelijk. Minecraft is volgens Microsoft het populairste online spel op de Xbox en spelers hebben er een enorme hoeveelheid tijd in gestoken. Tegelijk is Minecraft sterk op apparaten waar Microsoft zelf minder dominant is, zoals telefoons en tablets met iOS of Android.
De aankoop geeft Microsoft dus niet alleen een succesvolle Xbox-game. Het krijgt toegang tot een publiek dat zich weinig aantrekt van de gebruikelijke grenzen tussen PC, console en mobiel. Minecraft-spelers willen vooral weten waar hun wereld staat en of hun vrienden erbij kunnen. Het logo op het apparaat is meestal een probleem voor de afdeling marketing, niet voor de Creeper achter de voordeur.
Microsoft verwacht bovendien dat de overname in zijn boekjaar 2015 al quitte kan spelen. Dat is een ambitieuze verwachting voor een bedrag met negen nullen, maar Minecraft verkoopt niet alleen games. Rond het merk bestaan speelgoed, boeken, kleding, evenementen en een gemeenschap die zelf dagelijks gratis reclame produceert door bouwwerken, filmpjes en verhalen te delen.
Voor PC-spelers zit de grootste onzekerheid waarschijnlijk niet bij de vraag of Minecraft morgen nog opstart. Interessanter is wat er op langere termijn gebeurt met de open structuur rond de game.
Minecraft is groot geworden in een omgeving waarin spelers opvallend veel zelf konden organiseren. Ze draaien eigen servers, veranderen de game met mods en bouwen complete spelvormen boven op de oorspronkelijke regels. Niet alles daarvan is eenvoudig, officieel ondersteund of vrij van ruzie, maar die rommelige vrijheid hoort bij Minecraft.
Mojang zegt dat het tegenhouden van spelers die mooie dingen maken in niemands belang is. Het team wil bovendien persoonlijk met de community blijven communiceren zoals het dat tot nu toe heeft gedaan.
Dat is geruststellend. Toch blijft de vraag hoe zo'n cultuur zich houdt binnen een onderneming van de omvang van Microsoft. Grote bedrijven houden van duidelijke platforms, vaste accounts, beheersbare winkels en voorwaarden die niet zijn opgesteld door iemand die om twee uur 's nachts op een forum reageerde. Minecraft is juist gegroeid doordat niet alles netjes centraal werd geregeld.
De beste uitkomst is dat Microsoft de techniek, het bereik en de middelen toevoegt zonder ieder los blokje meteen aan de vloer vast te lijmen.
2,5 miljard dollar blijft ondertussen moeilijk te bevatten. Minecraft heeft geen traditionele campagne die na twaalf uur eindigt en geen vaste wereld die ooit compleet is. De game verkoopt in feite gereedschap en regels, waarna spelers zelf het grootste deel van de inhoud maken.
Misschien is dat juist waarom Microsoft zoveel betaalt.
Een gewone succesvolle game kan na enkele jaren worden opgevolgd en vervolgens langzaam uit beeld verdwijnen. Minecraft lijkt eerder op digitaal speelgoed. Nieuwe spelers hoeven niet eerst vijf eerdere delen te kennen. Een kind kan vandaag beginnen met een houten huis, terwijl iemand anders een werkende computer probeert te bouwen uit redstone en een derde speler nog steeds boos is omdat zijn schaap verdwenen is.
Die brede aantrekkingskracht maakt Minecraft niet onaantastbaar. Een verkeerde koers, te strakke controle of het verlies van vertrouwen kan de gemeenschap beschadigen. Maar het verklaart wel waarom Microsoft niet wacht op Minecraft 2. Het koopt een game die in principe nooit klaar hoeft te zijn.
De overname is vandaag aangekondigd, maar nog niet voltooid. Totdat de deal later dit jaar wordt afgerond, blijft veel onduidelijk. We weten dat de oprichters vertrekken. We weten dat Microsoft de bestaande platforms wil blijven ondersteunen. En we weten dat er 2,5 miljard dollar op tafel ligt voor een bedrijf dat begon met één merkwaardig blokkenproject.
Wat we niet weten, is hoe Minecraft onder Microsoft zal voelen. Blijft Mojang dezelfde directheid houden? Krijgen modmakers en serverbeheerders ruimte? Worden de verschillende versies dichter bij elkaar gebracht? En kan een van de grootste technologiebedrijven ter wereld voorkomen dat het een gemeenschap behandelt alsof die alleen uit klanten bestaat?
Microsoft heeft vandaag Minecraft gekocht.
Nu moet het nog laten zien dat het begrijpt waarom niemand de game alleen van Mojang vond.
Bronnen: Microsoft: Minecraft to join Microsoft, Xbox Wire: Minecraft joining Microsoft, The Guardian: Minecraft sold, Microsoft buys Mojang for $2.5bn.
