(Image credit: Microsoft / Xbox)
Microsoft heeft vandaag de overname van Activision Blizzard afgerond. Voor 68,7 miljard dollar krijgt Xbox onder meer Call of Duty, Warcraft, Diablo, Overwatch en Candy Crush — plus waarschijnlijk de grootste spreadsheet die ooit naast een spelcomputer heeft gelegen.
Na bijna 21 maanden, meerdere toezichthouders, een Amerikaanse rechtszaak, een Britse blokkade en voldoende juridische documenten om een middelgrote boekenkast te laten bezwijken, is het officieel: Activision Blizzard King hoort bij Microsoft.
De overname werd op 18 januari 2022 aangekondigd en is vandaag, 13 oktober 2023, voltooid. Het is de grootste overname in de geschiedenis van de game-industrie en de grootste die Microsoft ooit heeft gedaan. De afgesproken waarde bedraagt 68,7 miljard dollar, inclusief de netto kaspositie van Activision Blizzard. Microsoft bood 95 dollar per aandeel, volledig in contanten.
Daarmee krijgt Xbox niet alleen een paar bekende games. Microsoft wordt eigenaar van een verzameling franchises die vrijwel ieder deel van de markt bestrijkt: Call of Duty op console en PC, World of Warcraft en Diablo bij Blizzard, en via King ook het mobiele miljoenenpubliek van Candy Crush.
Het Xbox-logo staat voortaan boven een bedrijf dat shooters, MMORPG's, strategiespellen, mobiele puzzelgames en esports produceert. Wie nog dacht dat “Xbox” alleen een kastje onder de televisie was, heeft vanmiddag wat leeswerk.
Toen Microsoft de deal begin 2022 aankondigde, verwachtte het bedrijf de overname in zijn boekjaar 2023 af te ronden. Dat bleek optimistisch. Het voorstel werd een wereldwijde test van de vraag hoeveel invloed één platformhouder mag verzamelen in een markt die steeds sterker draait om abonnementen, digitale winkels en cloudgaming.
Microsoft stelde dat de combinatie games naar meer spelers zou brengen. Activision Blizzard zou onder leiding van Microsoft Gaming vallen, terwijl de vele franchises uiteindelijk een belangrijk onderdeel van Game Pass konden worden. Bij de aankondiging zei Microsoft dat het na afronding op basis van omzet het op twee na grootste gamebedrijf ter wereld zou worden, achter Tencent en Sony.
Tegenstanders zagen een ander toekomstbeeld. Microsoft bezit met Windows, Xbox, Azure, de Microsoft Store en Game Pass al verschillende delen van de route tussen ontwikkelaar en speler. Wanneer hetzelfde bedrijf ook Call of Duty en andere onmisbare games bezit, kan het die inhoud gebruiken om zijn eigen consoles, abonnementen en clouddiensten aantrekkelijker te maken.
De discussie ging daarom al snel niet meer alleen over wie het Activision-logo boven de deur mocht hangen. De echte vraag was waar Call of Duty over tien jaar gespeeld kan worden, tegen welke voorwaarden en wie daarvoor toestemming moet geven.
Dat is het soort vraag waarop advocaten graag antwoorden met 400 pagina's. Toezichthouders bleken bereid ze allemaal te lezen.
Geen enkele franchise kreeg tijdens de procedure zoveel aandacht als Call of Duty. De serie verschijnt jaarlijks, verkoopt enorme aantallen en is voor veel spelers een reden om op een bepaald consoleplatform te blijven. Sony voerde aan dat Microsoft de game exclusief kon maken, de PlayStation-versie kon verslechteren of Call of Duty rechtstreeks in Game Pass kon plaatsen terwijl PlayStation-spelers de volledige prijs bleven betalen.
Microsoft hield vol dat het economisch weinig zin zou hebben om zo'n groot PlayStation-publiek weg te sturen. Het bedrijf bood langlopende overeenkomsten aan om Call of Duty op andere platforms te behouden en sloot uiteindelijk ook een bindende overeenkomst met Sony. Nintendo kreeg eveneens een tienjarige toezegging rond Call of Duty, mocht de techniek het toelaten.
De discussie draaide daarbij om meer dan exclusiviteit. Een game hoeft niet volledig te verdwijnen om een platform te benadelen. Verschillen in releasedatum, prestaties, functies, prijs of toegang via een abonnementsdienst kunnen eveneens bepalen waar spelers hun volgende console kopen.
Microsoft koopt vandaag dus Call of Duty, maar niet de vrijheid om er morgen zonder gevolgen een groot groen Xbox-slot omheen te bouwen. De toezeggingen, overeenkomsten en aandacht van toezichthouders reizen mee.
In de Verenigde Staten probeerde de Federal Trade Commission de overname tegen te houden. De FTC stelde dat Microsoft concurrenten kon onderdrukken op console, bij abonnementsdiensten en in de snelgroeiende markt voor cloudgaming.
De toezichthouder begon in december 2022 een administratieve procedure en stapte in juni 2023 ook naar een federale rechtbank om een voorlopige blokkade af te dwingen. Zonder zo'n blokkade konden Microsoft en Activision de deal mogelijk afronden voordat de interne FTC-procedure was voltooid.
Rechter Jacqueline Scott Corley wees het verzoek op 10 juli af. Volgens de rechtbank had de FTC niet aannemelijk genoeg gemaakt dat de fusie waarschijnlijk tot een substantiële vermindering van de concurrentie zou leiden. Microsoft had daarmee een cruciale overwinning binnen, en enkele dagen later mislukte ook een poging om de overname tijdens het hoger beroep alsnog tijdelijk stil te zetten.
Dat betekent niet dat de FTC de overname vandaag plotseling een uitstekend idee vindt. De toezichthouder heeft hoger beroep ingesteld en zijn administratieve zaak hervat. Microsoft mag de deal afronden, maar de Amerikaanse juridische strijd is op deze publicatiedatum nog niet definitief voorbij.
Een overname kan kennelijk voltooid zijn en tegelijk nog steeds in een rechtszaak zitten. Schrödinger zou trots zijn, al had hij vermoedelijk liever een kleinere doos gebruikt.
De Europese Commissie keurde de overname in mei goed, maar verbond daar voorwaarden aan. De Commissie zag minder gevaar in de consolemarkt dan Sony en de FTC benadrukten. Microsoft zou volgens haar weinig financiële reden hebben om Call of Duty volledig van PlayStation te verwijderen, en zelfs als dat gebeurde zou de concurrentie op console niet noodzakelijk ernstig worden beschadigd.
Cloudgaming was een ander verhaal. Daar bezit Microsoft al sterke onderdelen: Windows, Azure, Xbox en Game Pass. Activision Blizzard bood zijn spellen destijds nauwelijks via cloudgamingdiensten aan. Microsoft kon de overname gebruiken om die catalogus uitsluitend binnen zijn eigen cloudomgeving beschikbaar te maken en zo een jonge markt vroeg naar zich toe te trekken.
Om toestemming te krijgen, beloofde Microsoft Europese spelers een kosteloze licentie om hun gekochte Activision Blizzard-games via iedere geschikte cloudgamingdienst te streamen. Cloudproviders kregen eveneens rechten om die games aan te bieden. De verplichtingen gelden tien jaar.
Dat was een opmerkelijke uitkomst. Een toezichthouder gaf toestemming omdat de overname in Europa volgens hem juist méér toegang tot cloudgaming kon veroorzaken dan er zonder deal bestond.
Of spelers over tien jaar terugkijken op een doorbraak of vooral op een buitengewoon ingewikkelde licentieconstructie, moet nog blijken. Vandaag heeft in ieder geval niemand de handleiding in de doos gevonden.
De moeilijkste hindernis stond in het Verenigd Koninkrijk. De Competition and Markets Authority, beter bekend als de CMA, blokkeerde de oorspronkelijke overname in april. Ook hier ging het uiteindelijk niet om Call of Duty op PlayStation, maar om cloudgaming.
Microsoft heeft wereldwijd een sterke positie met Windows en Azure en beschikt via Xbox al over een omvangrijke gamecatalogus. De CMA vreesde dat Activision Blizzard daar een moeilijk in te halen voordeel aan zou toevoegen. De door Microsoft aangeboden gedragsafspraken vond de toezichthouder te ingewikkeld om jarenlang te controleren.
Na de Amerikaanse rechtszaak leek bijna de hele deal klaar, maar zonder Britse toestemming konden Microsoft en Activision niet eenvoudig wereldwijd doorgaan. In plaats van de CMA alleen juridisch te blijven bestrijden, diende Microsoft in augustus een gewijzigde transactie in.
De opvallendste concessie: Ubisoft krijgt de cloudstreamingrechten buiten de Europese Economische Ruimte voor alle bestaande Activision Blizzard-games en voor nieuwe PC- en consolegames die in de komende vijftien jaar verschijnen. Microsoft kan die rechten dus niet zelfstandig exclusief voor Xbox Cloud Gaming gebruiken. Het moet, waar nodig, via Ubisoft licenties verkrijgen zoals andere aanbieders dat ook kunnen.
Ubisoft mag de rechten onder verschillende bedrijfsmodellen doorverkopen en kan Microsoft zelfs verplichten een game geschikt te maken voor een ander besturingssysteem dan Windows wanneer een cloudprovider dat nodig heeft.
Dat is geen kleine voetnoot. Microsoft koopt Activision Blizzard, maar moest een toekomstig stuk van de distributie vóór de overdracht uit de doos halen en aan een concurrent geven.
De aangepaste deal overtuigde de CMA. Vanmorgen gaf de Britse toezichthouder definitief toestemming. Enkele uren later kon Microsoft de vlag, de champagne en vermoedelijk een zeer vermoeide groep mededingingsadvocaten tevoorschijn halen.
De naam Activision Blizzard verbergt hoe breed de aankoop werkelijk is. Microsoft neemt feitelijk drie grote onderdelen over die elk een andere positie in de markt hebben.
Activision brengt Call of Duty uit en beschikt over studio's als Infinity Ward, Treyarch, Sledgehammer Games, Raven Software en Beenox. Ook Crash Bandicoot, Spyro en Tony Hawk vallen binnen de catalogus. Het jaarlijkse ritme van Call of Duty alleen al maakt Activision tot een productiemachine waar meerdere studio's permanent omheen draaien.
Blizzard brengt World of Warcraft, Diablo, Overwatch, Hearthstone en StarCraft mee. Dit zijn niet alleen bekende namen, maar langdurige onlinegemeenschappen met eigen abonnementen, evenementen, competities en verwachtingen. World of Warcraft-spelers zijn bijvoorbeeld al bijna twintig jaar gewend dat Blizzard uiteindelijk beslist wat hun wereld wordt.
Vanaf vandaag staat daar Microsoft boven.
En dan is er King. Candy Crush krijgt in discussies over de overname minder aandacht dan Call of Duty, waarschijnlijk omdat een rij gekleurde snoepjes minder dreigend oogt dan een soldaat met een geweer. Zakelijk is King echter een van de belangrijkste onderdelen. Microsoft krijgt in één keer een enorme positie op telefoons en tablets, precies waar Xbox tot nu toe relatief klein was.
Microsoft koopt dus geen grote console-uitgever met een leuke mobiele afdeling erbij. Het koopt tegelijk een console- en PC-uitgever, een van de bekendste PC-studio's ter wereld en een mobiele gigant.
Voor Xbox-spelers is de meest directe vraag welke games naar Game Pass komen. Microsoft zei al bij de aankondiging dat het Activision Blizzard-games aan de abonnementsdienst wilde toevoegen. Phil Spencer schrijft vandaag dat het werk om franchises van Activision, Blizzard en King naar Game Pass en andere platforms te brengen nu begint.
Er staat alleen geen magische knop naast het overnamecontract waarmee tientallen jaren aan games onmiddellijk in een abonnement verschijnen. Licenties, technische versies, bestaande commerciële afspraken en verschillende accountsystemen moeten eerst worden uitgezocht. Microsoft zegt later meer informatie te geven.
Wie vanmiddag Game Pass opent en verwacht dat Call of Duty, Diablo en ieder verloren deel van Guitar Hero als confetti uit het menu vallen, moet dus nog even geduld hebben.
Op langere termijn kan de catalogus Game Pass wel fundamenteel veranderen. Microsoft bezit nu genoeg doorlopende series om een abonnement voortdurend met bekende namen te vullen. Daarmee wordt Game Pass aantrekkelijker, maar groeit ook de macht van één bedrijf om te bepalen welke games beschikbaar blijven, in welk abonnement ze zitten en wat dat abonnement kost.
Een grote bibliotheek is prettig. Een grote bibliotheek waarvan dezelfde partij ook de winkel, console, cloud en voordeur bezit, verdient tegelijk wat extra aandacht.
Phil Spencer benadrukt vandaag dat spelers welkom blijven, ongeacht of zij op Xbox, PlayStation, Nintendo, PC of mobiel spelen. Dat is niet alleen vriendelijke taal. Activision Blizzard verdient enorme bedragen buiten het Xbox-platform en Microsoft heeft tijdens de toezichtsprocedures herhaaldelijk beloofd zijn games breed beschikbaar te houden.
Call of Duty blijft daarom op PlayStation. De vraag verschuift nu van óf de serie blijft naar hoe de verschillende versies zich op langere termijn tot elkaar verhouden. Verschijnt iedere game gelijktijdig? Blijft de inhoud gelijk? Welke voordelen krijgt Game Pass? En hoe worden toekomstige abonnementsprijzen bepaald?
Voor World of Warcraft en andere Blizzard-games zijn de vragen anders. Daar gaat het minder om een consolestrijd en meer om accounts, abonnementen, Battle.net en de mate waarin Microsoft zijn eigen diensten met die van Blizzard wil verbinden.
Vandaag verandert er voor spelers weinig zichtbaar. De games starten nog op dezelfde plek, bestaande accounts blijven bestaan en niemand wordt midden in een Call of Duty-wedstrijd naar een Excel-bestand doorgestuurd.
Maar de beslissingen over al die systemen worden voortaan uiteindelijk binnen hetzelfde bedrijf genomen.
Microsoft is niet het enige bedrijf dat uitbreidt door studio's en uitgevers te kopen. Sony nam onder meer Bungie over, Embracer verzamelde jarenlang bedrijven en Tencent bezit belangen in een groot deel van de industrie. Toch is de schaal van deze deal anders.
Na de eerdere aankoop van Bethesda bezit Microsoft nu ook Activision Blizzard King. In enkele jaren tijd zijn The Elder Scrolls, Fallout, Doom, Call of Duty, Warcraft, Diablo, Overwatch en Candy Crush onder hetzelfde concern terechtgekomen.
Voor spelers kan dat voordelen opleveren. Studio's krijgen toegang tot meer geld en techniek, oudere games kunnen opnieuw verschijnen en abonnementen kunnen meer inhoud bieden. Een bedrijf als Microsoft kan ook investeren op een schaal die voor een losse uitgever onmogelijk is.
Concentratie brengt tegelijk risico's mee. Wanneer minder bedrijven meer bekende series bezitten, hebben spelers, werknemers en kleinere distributeurs minder alternatieven. Een verkeerde strategie raakt dan niet één studio of franchise, maar een steeds groter deel van de markt.
De toezichtsprocedures hebben voorkomen dat Microsoft volledig zonder voorwaarden kon kopen wat het wilde. Cloudrechten zijn verplaatst, langlopende licenties zijn toegezegd en de behandeling van Call of Duty ligt onder een vergrootglas. Maar de kern blijft dat een ongekend pakket aan games vandaag van eigenaar is veranderd.
Microsoft kan eindelijk zeggen dat Activision Blizzard King onderdeel van Xbox is. Voor het bedrijf eindigt daarmee een procedure die langer duurde dan sommige Call of Duty-servers online blijven nadat het volgende deel verschijnt.
Voor spelers begint het interessantste deel pas.
We weten nog niet hoe snel de catalogus naar Game Pass komt, welke oude franchises opnieuw aandacht krijgen of hoe zelfstandig Activision, Blizzard en King binnen Microsoft blijven opereren. We weten ook niet welke invloed de overname heeft op prijzen, abonnementen, werkgelegenheid en de verhouding tussen Xbox en PlayStation.
Wel weten we dat Call of Duty, World of Warcraft en Candy Crush nu uiteindelijk dezelfde eigenaar hebben. Een militaire shooter, een bijna twintig jaar oude onlinewereld en een spel over snoepjes delen voortaan een plek in Microsofts strategie.
Dat klinkt als het begin van een slechte grap.
Het is vooral het begin van een heel groot gamebedrijf.
Bronnen: Xbox Wire: Activision Blizzard King sluit zich aan bij Xbox, Microsoft: aankondiging van de overname, Competition and Markets Authority: goedkeuring van de aangepaste overname, Europese Commissie: voorwaardelijke goedkeuring, Federal Trade Commission: Microsoft/Activision Blizzard-procedure.
