(Illustratie: GamingPlanet.nl)
P.T. heet inderdaad echt P.T.. Niet “Project Teaser”, niet “Playable Trailer”, maar simpelweg Playable Teaser. Dat maakt het alleen maar ironischer dat deze downloadbare teaser nu al moeilijker te vinden is dan menig volledige game.
De PlayStation 4-demo P.T. is niet alleen uit de PlayStation Store verdwenen. Spelers melden inmiddels ook dat de teaser zelfs niet opnieuw kan worden gedownload wanneer hij eerder al aan hun bibliotheek was toegevoegd. Wie hem nog op zijn harde schijf heeft staan, kan voorlopig spelen. Wie hem heeft verwijderd of zijn systeem opnieuw moet installeren, lijkt pech te hebben.
Dat maakt van P.T. in één klap meer dan een verdwenen demo. Het is nu een pijnlijk voorbeeld van hoe kwetsbaar digitaal gamebezit eigenlijk is. Of nou ja, digitaal “bezit”, want precies dat woord begint hier verdacht snel te schuiven.
P.T. verscheen in augustus 2014 onverwacht op PlayStation 4 als een schijnbaar losstaand horrorproject van een onbekende studio, 7780s Studio. Spelers liepen door een terugkerende gang, losten cryptische puzzels op en ontdekten aan het einde dat het ging om een teaser voor Silent Hills, het nieuwe project van Hideo Kojima en filmmaker Guillermo del Toro, met Norman Reedus in een hoofdrol.
Daarmee kreeg Sony ineens iets op de console staan waar de halve internetgemeenschap zich op stortte. Niet omdat het urenlang duurde of een eindeloze lijst features had, maar omdat bijna niemand wist wat er precies aan de hand was. P.T. was tegelijk een raadsel, een marketingstunt en een van de engste gangen ooit in de geschiedenis van interieurdesign.
De teaser werd ook snel een cultureel ding op zich. Streamers, forums en YouTube-video's hielpen mee om de puzzels te ontrafelen, terwijl spelers bleven discussiëren over de verborgen details en het einde. Dat is op zichzelf al bijzonder voor een demo. Nog bijzonderder is dat mensen er nu over praten alsof er een hele game verloren is gegaan, terwijl het officieel nooit meer was dan een teaser.
Dat P.T. onder druk stond, was de afgelopen weken al duidelijk geworden. Konami bevestigde eind april dat Silent Hills niet doorgaat. Kort daarna werd ook bekend dat P.T. uit de PlayStation Store zou verdwijnen.
Op dat moment leek de situatie nog vervelend, maar niet uitzonderlijk. Digitale demo's verdwijnen wel vaker uit winkels. De aanname van veel spelers was dat de teaser dan in ieder geval nog opnieuw te downloaden zou blijven voor wie hem eerder had “gekocht” of aan zijn bibliotheek had toegevoegd. Dat blijkt nu niet zo te zijn.
Precies daar verandert het verhaal van teleurstellend naar belangrijk. Een download uit de winkel halen is één ding. Een bestand achteraf ook afsluiten voor mensen die het al eerder aan hun account hadden gekoppeld, voelt als iets anders. Dan heb je niet alleen minder toegang voor nieuwe spelers, maar trek je ook een bestaande route naar de software weg.
Het gemak van een digitale bibliotheek werkt misleidend. Een game of demo staat netjes in een lijstje met jouw accountnaam erboven, vaak naast een downloadknop en soms zelfs naast het woord “purchased”. Dat geeft de indruk dat het product nu eenvoudigweg van jou is, op dezelfde manier waarop een disc van jou is zodra die op de plank staat.
P.T. laat zien dat die indruk niet volledig klopt. De download kan technisch nog bestaan, de game kan zelfs eerder al door de speler zijn binnengehaald, maar toegang blijft afhankelijk van de bereidheid van platformhouder en uitgever om die route open te laten.
Dat maakt digitale distributie niet waardeloos. Het maakt haar voorwaardelijk.
De speler bezit in de praktijk niet een zelfstandig object, maar een combinatie van accounttoegang, platformbeleid, licentievoorwaarden en een nog aanwezige server. Zolang al die schakels blijven bestaan, voelt dat vrijwel hetzelfde als bezit. Zodra er eentje wordt weggehaald, blijkt hoe dun de vloer eigenlijk was.
Het interessante aan dit verhaal is dat het niet gaat om een grote MMO, een abonnement of een online dienst waarvan iedereen begrijpt dat die ooit stopt. P.T. is een relatief kleine downloadbare teaser voor één speler. Geen grote infrastructuur. Geen voortdurende service. Geen ingewikkeld ecosysteem dat alleen met honderd servers overeind blijft.
Juist daarom komt deze verdwijning hard aan. Als zelfs een kleine horror-teaser al zo makkelijk buiten bereik kan raken, wat zegt dat dan over grotere digitale games die sterker van accountsystemen, patches en servers afhangen?
In die zin is P.T. bijna een schoolvoorbeeld. Het bestand was echt. Het draaide lokaal op de console. Het was door spelers zelf gedownload. En toch blijkt dat allemaal niet genoeg te zijn om blijvende toegang te garanderen.
Dat is een bijzonder lesje digitaal gamebezit, zeker voor iets dat begon als een gang waarin vooral een radio stond te praten en iedereen heel slechte keuzes maakte door toch nog één keer om de hoek te kijken.
De situatie zorgt er ondertussen voor dat consoles waarop P.T. nog geïnstalleerd staat ineens een vreemde status krijgen. Een normale PS4 met een teaser erop wordt plots bijna een bewaard exemplaar. Niet omdat er iets zeldzaams in de winkel lag, maar omdat de download achteraf schaars is gemaakt.
Dat is een omkering die we bij fysieke games vooral kennen van beperkte oplages of uitverkochte collectors editions. Bij digitaal materiaal verwacht je juist het tegenovergestelde: oneindig kopieerbaar, altijd opnieuw te downloaden en nooit echt op. Toch is hier schaarste ontstaan, niet door een gebrek aan bits, maar door beleid.
Wie P.T. nog op de harde schijf heeft, doet er dus verstandig aan die voorlopig niet gedachteloos te verwijderen. Dat klinkt misschien overdreven voor een teaser, maar dat is precies het vreemde eraan: door hem weg te halen heeft Konami zelf van P.T. een soort digitaal verzamelobject gemaakt.
Er zullen spelers zijn die dit wegwuiven met de opmerking dat P.T. gratis was en dus eigenlijk nergens recht op gaf. Dat is te makkelijk. Het gaat hier niet alleen om geld, maar om toegang, verwachtingen en het idee dat een digitale bibliotheek een archief van jouw software vormt.
Als een platform en uitgever een eerder aangeboden download zo volledig kunnen afsluiten, dan verdient dat minstens duidelijkere taal dan de gebruikelijke geruststellende knoppen en winkelomschrijvingen. Spelers mogen best weten wanneer “downloaden” in feite betekent “zolang wij daar zin in hebben”.
P.T. was bedoeld als teaser voor een toekomstig horrorproject. Inmiddels is het ook een teaser voor een veel bredere discussie geworden: wat blijft er eigenlijk van digitaal gamebezit over wanneer een bestand wel op jouw lijst heeft gestaan, maar niet meer op jouw console mag terugkomen?
Het antwoord is op dit moment weinig geruststellend.
Wie P.T. nog heeft, bewaart dus niet alleen een opvallende demo. Die bewaart ook een klein stuk bewijs dat digitaal bezit soms vooral bezit lijkt, tot iemand besluit de downloadknop uit het licht te draaien.
Bronnen: PlayStation Blog: The Drop voor 28 april 2015, Konami: P.T. officiële pagina, verklaringen van Konami over het stoppen van Silent Hills en de verwijdering van P.T. uit de PlayStation Store.
